„Nowela”. Jest to krótki utwór prozatorski, charakteryzujący się dość zwartą kompozycją. Odznacza się także jednowątkowością, nie występują wątki poboczne. Ów wątek główny stanowi myśl przewodnią, tzw. „motyw sokoła”; termin zaczęrpnięty z „Dekameronu” Boccacia. W noweli zawsze ma miejsce punkt kulminacyjny, który prowadzi do zwrotu akcji i jej rozwiązania. W zależności od założeń programowych epoki, nowele przenosiły pewną tezę bądź naukę. Niewielka liczba bohaterów ograniczała się zwykle do kilku osób, nie występowały natomiast postaci epizodyczne. W przeciwieństwie do powieści tło świata przedstawionego było bardzo ubogo zarysowane bądź pominięte. Portrety poszczególnych postaci są jasno i wyraźnie nakreślone, ich osobowości są jaskrawe, albo czarne albo białe. Nie ma bohaterów o złożonej budowie psychologicznej, gdyż nie pozawalają na to ramy strukturalne utworu. Szczególną rolę pełniły nowele okresu pozytywizmu w Polsce, zgodnie z założeniami epoki miały one przekazać ważną dla społeczności prawdę życiową. Do najbardziej znanych nowel możemy zaliczyć „Janka Muzykanta” Henryka Sienkiewicza, „Rozdzióbią nas kruki i wrony...” Stefana Żeromskiego oraz wiele innych.